Prawo a zdolność kredytowa

pocket, cards

Przyznanie kredytu gotówkowego, jak również każdego innego kredytu obwarowane jest licznymi przepisami prawa. Zgodnie z przepisem art. 70 ust. I p.b. bank uzależnia przyznanie kredytu od zdolności kredytowej kredytobiorcy, przy czym przepis ten przez zdolność kredytową rozumie zdolność tło spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Kredytobiorca jest obowiązany przedłożyć na żądanie banku dokumenty i informacje niezbędne do dokonania oceny tej zdolności. Zgodnie z zaleceniami NBP żądanie Banku, skierowane do kredytobiorcy, musi być jasno sformułowane, zrozumiale i wykonalne dla niego, a jednocześnie dostosowane do rodzaju kredytu i związanego z nim ryzyka. Co ciekawe, ustawa Prawo bankowe nie precyzuje sposobu określania zdolności kredytowej, tak więc każdy bank może przyjąć własne kryteria określania tej zdolności (co zresztą dzieje się w praktyce). Bank nie może jednak stosować zupełnie dowolnych kryteriów. Na przykład, zdaniem władz nadzorczych, w zakresie oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy, będącego osobą fizyczną, nie mieści się jego wiek.

Co do zasady bank nie ma obowiązku wyjaśniać klientowi powodów stwierdzenia braku zdolności kredytowej. Wyjątek dotyczy przedsiębiorców (w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Według art. 70 ust. 5 i 6 p.b. bank ma obowiązek przekazać przedsiębiorcy ubiegającemu się o kredyt lub pożyczkę pieniężną wyjaśnienie dokonanej przez siebie oceny zdolności kredytowej. Takie wyjaśnienie bank sporządza w formie pisemnej i przekazuje wyłącznie na wniosek przedsiębiorcy. Za sporządzenie wyjaśnienia bank może pobrać opłatę, jednak jej wysokość powinna zostać ustalona tak, aby była odpowiednia do wysokości kredytu.

Zdaniem części ekspertów bankowych art. 70 ust. I p.b. zawiera publicznoprawny zakaz, adresowany wyłącznie do banków zawierania umów kredytowych z podmiotami nie posiadającymi zdolności kredytowej. W takim razie umowa kredytu zawarta z klientem nie posiadającym zdolności kredytowej jest jak najbardziej ważna, tyle że w takim wypadku bank narusza wyżej wymieniony zakaz, co może spowodować odpowiednią interwencję nadzorczą KNF. W literaturze można spotkać się również z odmiennym poglądem, według którego art. 70 ust. l p.b. ma wyłącznie na celu wyeksponowanie jednej z podstawowych reguł prowadzenia przedsiębiorstwa bankowego, a zatem nie zawiera żadnych publicznoprawnych zakazów.

Artykuł 70 ust. 2 p.b. przewiduje możliwość udzielenia kredytu także wtedy, gdy klient nie posiada zdolności kredytowej. Jednakże w takim wypadku musi zostać ustanowiony szczególny sposób zabezpieczenia spłaty kredytu oraz przedstawiony, niezależnie od zabezpieczenia, program naprawy gospodarki podmiotu, którego realizacji) zapewni według oceny banku uzyskanie zdolności kredytowej w określonym czasie.

Czym jednak różni się szczególny sposób zabezpieczenia spłaty kredytu od zwykłego sposobu zabezpieczenia spłaty kredytu? Wydaje się, iż musi to być taki sposób, który nie jest zwykle i powszechnie stosowany w praktyce bankowej w danej sytuacji, np. ubezpieczenie kredytu czy też przystąpienie tego długu. Tak więc podstawy prawne uznawania zdolności kredytowej są szczegółowo regulowane przez odpowiednie ustawy. Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji bank stosuje się do wytycznych. Zdarzają się bowiem sytuacje, że bank podejmuje ryzyko i udziela kredytu klientowi, który ma niezbyt optymistyczną historię kredytową.